Jak podano w komunikacie PAN, ma to być pierwszym tego typu ośrodek w Europie Środkowo-Wschodniej w pełni poświęcony astrofizyce cząstek i technologiom wspomagającym.

Powstał on - decyzją prezesa PAN z 17 lutego br. - z założonego w 2018 r. zakładu „Astrocent: Centrum Naukowo-Technologiczne Astrofizyki Cząstek”, jednostki Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN).

Przekształcenie w nowy instytut PAN zostało wsparte pakietem finansowania w wysokości 30 mln euro - 15 mln euro pochodzi z projektu „Astrocent Plus” w ramach sześcioletniego unijnego programu Horizon Europe Teaming for Excellence, 7 mln euro przyznało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a 8 mln euro – Fundacja na rzecz Nauki Polskiej w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze.

Środki zostaną przeznaczone na unikatowe badania naukowe i technologiczne, a także na wytworzenie i doposażenie infrastruktury badawczej. PAN poinformowała, że finansowanie „umożliwi rozbudowę infrastruktury technicznej i zatrudnienie ponad 100 badaczy – m.in. fizyków, inżynierów i programistów – oraz około 25 pracowników wsparcia administracyjnego”.

„Astrocent został powołany z wizją zbudowania w Polsce światowej klasy centrum naukowo-technologicznego w dziedzinie astrofizyki cząstek. Dzisiaj robimy nowy, milowy krok w kierunku realizacji tej wizji – rozszerzamy nasze możliwości, wspieramy interdyscyplinarną współpracę i zapewniamy trwały wkład zarówno w polską naukę oraz jej umiędzynarodowienie, jak i innowacyjne technologie detekcyjne” – powiedział cytowany w komunikacie dyrektor instytutu Astrocent prof. Leszek Roszkowski.

Misją Astrocentu - jak wyjaśniono w komunikacie - jest prowadzenie pionierskich badań podstawowych oraz rozwój technologii, które umożliwiają szybszy postęp naukowy i otwierają drogę do praktycznych wdrożeń. „Naukowcy instytutu zajmują się kluczowymi pytaniami dotyczącymi niewidzialnych aspektów wszechświata (…) a równolegle rozwijają zaawansowane rozwiązania technologiczne – od budowy ultraczułych detektorów, przez fotonikę, po nowoczesne czujniki i systemy danych” – wskazano. Takie technologie mogą być stosowane m.in. w obrazowaniu medycznym, monitorowaniu środowiska albo ochronie infrastruktury krytycznej.

Dotychczasowe badania pokazały, że promieniowanie elektromagnetyczne, w tym znane wszystkim światło widzialne, stanowi jedynie niewielką część informacji docierających do Ziemi z kosmosu. Ogromna jego część ciągle pozostaje bardzo słabo poznana lub niewidoczna. Wiedzy o niej dostarczają m.in. promienie kosmiczne, neutrina i fale grawitacyjne. Astrofizyka cząstek zajmuje się wykrywaniem właśnie tego typu sygnałów.

„W astrofizyce cząstek nie tylko śmiałe idee teoretyczne, ale także najnowocześniejsze wynalazki technologiczne są niezbędnym warunkiem przełomowych odkryć. Astrocent kładzie nacisk zarówno na nowatorskie technologie, jak i na samą naukę. Jestem przekonany, że nasze wynalazki i technologie znajdą realne zastosowanie i będą cennym wkładem w rozwój nowoczesnej gospodarki” – zaznaczył prof. Roszkowski.

Wyraził przy tym nadzieję, że transfer technologii zapewni nowemu instytutowi dodatkowe fundusze. A zabezpieczenie stałego finansowania - jak podkreślono w komunikacie - jest „kluczowym krokiem w kierunku zapewnienia solidnego gruntu do przekształcenia dotychczasowego centrum w nowoczesną instytucję naukową”. „Umożliwi ono nie tylko rozbudowę infrastruktury technicznej, ale również zatrudnienie ponad 100 badaczy – m.in. fizyków, inżynierów i programistów – oraz około 25 pracowników wsparcia administracyjnego, w tym jednostkę ds. transferu technologii i jednostkę ds. komunikacji naukowej” - poinformowano. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ agt/