![Fot. Adobe Stock](/sites/default/files/styles/strona_glowna_slider_750x420/public/202407/49040847_40506869.jpg.webp?itok=pBXdaAjs)
Fantomowy charakter stanowisk kadry kierowniczej w Centrum Łukasiewicz, zawyżanie przychodów z komercjalizacji i brak rejestru umów w instytutach wykazał audyt przeprowadzony w Sieci Badawczej Łukasiewicz - poinformowali posłowie Lewicy i KO. Nowe kierownictwo SBŁ zapowiedziało zawiadomienie prokuratury.
Wyniki audytu Centrum i Sieci Badawczej Łukasiewicz zaprezentowali na wtorkowej konferencji posłanka Lewicy Dorota Olko i poseł KO Adrian Witczak, czyli przewodnicząca i wiceprzewodniczący sejmowej podkomisji stałej ds. nauki i szkolnictwa wyższego.
Audyt - jak poinformowali - został zlecony przez nowego prezesa i wiceprezesa instytucji - dr Huberta Cichockiego i Wiesława Skwarko. Dotyczy okresu między 2019 a 2024 r., do czasu zmiany kierownictwa w marcu br. Równocześnie prowadzona jest kontrola Najwyższej Izby Kontroli.
Sieć Badawczą Łukasiewicz założono w 2019 roku. Posiada 22 instytuty badawcze zlokalizowane w 12 miastach Polski. Jednostką koordynującą pracę instytutów jest Centrum Łukasiewicz. Powołanie SBŁ stanowiło element Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020, tzw. "Planu Morawieckiego" – planu gospodarczego przygotowanego w 2016 roku pod kierownictwem Mateusza Morawieckiego, ówczesnego wicepremiera.
Poseł Witczak powiedział, że SBŁ "miała być łącznikiem między nauką a gospodarką, odpowiadać za prace aplikacyjne i rozwojowe", składają się na nią instytuty badawcze z różnych branż działające do 2019 r. pod nadzorem resortu rozwoju. Nadzór nad działalnością Centrum Łukasiewicz sprawuje minister nauki i szkolnictwa wyższego, a nad działalnością instytutów prezes Centrum.
Posłanka Olko podała, że "z przekazanych danych wynikało m.in., że rozrastająca się kadra kierownicza - prezes, wiceprezesi, dyrektorzy instytutów – pobierają pensje rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych: 40, 50, 60 tys. plus premie". "Wspomniane kwoty są o tyle szokujące, że mówimy o instytucjach, gdzie pracownicy zajmujący się badaniami zarabiają często w okolicach płacy minimalnej, a niektóre z instytutów mają problem z płynnością finansową pozwalającą na opłacenie rachunków" - zaznaczyła.
Witczak dodał, że SBŁ to "instytucja o budżecie większym niż PAN i największe polskie uniwersytety", a z audytu wynika, że ubyło ponad 800 etatów badawczych, a przybyło około 300 stanowisk administracyjnych. Według przytoczonych przez niego danych, w marcu br. w Centrum Łukasiewicz zatrudnionych było ponad 80 osób, z tego 26 na stanowiskach kierowniczych, a wiele komórek organizacyjnych składało się "wyłącznie z dyrektorów i zastępców" lub "stanowili oni większość". Poseł podał, że od utworzenia Centrum zatrudniono 176 pracowników, a wskaźnik rotacji w 2023 roku wyniósł 43,90 proc.
Podkreślił, że audyt wykazał zawyżenie przychodów z działalności komercjalizacyjnej. "Nawet 10-krotnie - 236 mln zł zamiast 21,5 mln. Według ustawowej definicji Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce - przychody z komercjalizacji to oszałamiające 1,2 proc. przychodów SBŁ ogółem" - powiedział poseł.
Mówił też, że zaniedbywano tworzenie dokumentacji potwierdzającej realizację zadań, brakowało rejestru umów, a wiele dokumentów z poprzednich lat jest "niedostępnych lub zgubionych". Podkreślił, że chodzi o umowy nawet na 100 tys. zł, a nie "o drobnych procesach".
Ponadto - wymieniał Witczak - audyt umożliwił sprawdzenie aneksów, które b. prezes SBŁ Andrzej Dybczyński zawarł z dyrektorami instytutów, na mocy których wydłużono dyrektorom okres wypowiedzenia stosunku pracy do 6 miesięcy (niezależnie od stażu) czy przyznano prawa do odprawy w wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia.
"Informacje, które nam przedstawiono (w audycie - PAP), to krótka historia o tym, jak PiS ośmieszył inwestycje w badania i rozwój" - powiedziała posłanka Olko.
Podkreśliła, że na początku obecnej kadencji parlamentarnej to pracownicy SBŁ zaalarmowali jej biuro "zaniepokojeni tym, jak wygląda wydawanie publicznych pieniędzy w ramach Sieci". Posłanka zaznaczyła, że skontaktowała się wtedy w tej sprawie z ówczesnym prezesem Dybczyńskim na posiedzeniu sejmowej Komisji Edukacji i Nauki, ale - jak stwierdziła - jego odpowiedzi "były bardzo wymijające".
Olko poinformowała, że skierowała interwencję poselską dotyczącą gospodarowania środkami i projektów badawczych prowadzonych przez Centrum do nowego prezesa instytucji, a dr Cichocki "potwierdził, że działy się rzeczy niepokojące i poinformował o trwającej kontroli NIK i audycie w Centrum Łukasiewicz".
Posłanka zaznaczyła, że w instytucji rozpoczęły się już zmiany m.in. trwają prace nad nowym mechanizmem podziału subwencji, zredukowanie stanowisk kierowniczych i ograniczono liczbę wiceprezesów z 4 do 2.
Olko powiedziała, że czeka na raport z kontroli NIK, któremu poświęcone ma zostać poświęonone jedno z jesiennych posiedzeń podkomisji. (PAP)
kl/ mok/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.