Historia i kultura

Archiwum Akt Nowych zaprezentowało archiwalia związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości

10.11.2023. Pokaz unikatowych materiałów archiwalnych z czasu odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, 10 bm. w siedzibie Archiwum Akt Nowych w Warszawie. PAP/Albert Zawada
10.11.2023. Pokaz unikatowych materiałów archiwalnych z czasu odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, 10 bm. w siedzibie Archiwum Akt Nowych w Warszawie. PAP/Albert Zawada

W piątek w siedzibie AAN w Warszawie zaprezentowano oryginalne archiwalia z okresu odzyskania przez Polskę niepodległości. Wśród nich są akta Tymczasowej Rady Stanu, Rady Regencyjnej oraz dokumenty dotyczące m.in. Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego z lat 1917-18.

"W przeddzień 105. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości prezentujemy kilkadziesiąt unikalnych, wybranych z tej okazji dokumentów archiwalnych z okresu, gdy nasz kraj, po 123 latach niewoli, odzyskiwał niepodległość" - powiedział PAP historyk i archiwista Archiwum Akt Nowych Rafał Kierzkowski.

Wśród nich są m.in. akta Tymczasowej Rady Stanu, Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, Kancelarii Cywilnej Naczelnika Państwa oraz dokumenty dotyczące wybitnych mężów stanu, m.in. Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego.

"11 listopada to ważna data, która słusznie się nam kojarzy z odzyskaniem niepodległości, jednak nie było to wydarzenie punktowe, lecz proces, który trwał kilka lat, a biorąc pod uwagę kilka pokoleń Polaków walczących o wolność w XIX wieku - kilka dekad. Poza czynem zbrojnym, walki o niepodległość wiązała się z działaniami o charakterze administracyjnym. W latach 1917-18 Tymczasowa Rada Stanu i Rada Regencyjna Królestwa Polskiego, które budowały administracyjne podstawy przyszłej polskiej państwowości wytworzyły co najmniej kilkadziesiąt tysięcy dokumentów" – wyjaśnił, dodając, że "właśnie dlatego proces odzyskiwania niepodległości jest wyjątkowo dobrze udokumentowany".

W AAN zaprezentowano m.in. oryginalny egzemplarz aktu przekazania przez Radę Regencyjną władzy Józefowi Piłsudskiemu z 14 listopada 1918 r., uwierzytelnioną kopię dokumentu z 11 listopada, w którym Rada przekazała brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu władzę na Wojskiem Polskim.

Wśród udostępnionych dokumentów jest m.in. dyplom otwarcia Tymczasowej Rady Stanu z 15 stycznia 1917 r. Czytamy w nim "Od marzeń i słów o Państwie Polskiem przechodzimy do czynu", regulamin rady, projekt konstytucji państwa polskiego (1917) oraz pochodzący z grudnia 1919 r. list Józefa Piłsudskiego do Romana Dmowskiego z prośbą, aby objął on polskie przedstawicielstwo na konferencji pokojowej w Paryżu.

"Dokumentacja zachowana w zasobie AAN jest najlepszym zapisem wielkiej pracy, jaką wykonali ojcowie polskiej niepodległości" - powiedział PAP archiwista AAN.

Archiwum Akt Nowych (AAN), jedno z trzech polskich archiwów państwowych o charakterze centralnym rozpoczęło swą działalność na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919 r. O organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami. Początkowo nosiło nazwę Archiwum Wojskowe, podlegało Ministerstwu Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i miało zabezpieczyć dokumentację po wojskowych władzach okupacyjnych niemieckich i austriackich z lat 1915-1918.

Obecnie zasób AAN stanowią 2667 zespoły i zbiory archiwalne zajmujące ok 34 tys. metrów półek magazynowych.

autor: Maciej Replewicz

mr/ dki/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. Adobe Stock

    Premiera IV tomu monografii "Łódź poprzez wieki. Historia miasta" - w piątek

  • 18.07.2024. Prezentacja odkryć archeologicznych na miejscu bitwy pod Dubienką. Kilkadziesiąt fragmentów kul armatnich, kartaczy, pocisków karabinowych i innych zabytków znaleźli poszukiwacze na polu bitwy pod Dubienką. PAP/Wojtek Jargiło

    Lubelskie/ Archeolodzy szukają pozostałości polskich szańców na polu bitwy pod Dubienką 1792 r.

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera