Spór na temat przyczyny śmierci Władysława Sikorskiego toczy się już ponad 60 lat, odkąd z Morza Śródziemnego wyłowiono ciało generała i osób towarzyszących mu w jego ostatnim locie. Do niedawna jednak badacze, niedopuszczani przez rząd brytyjski do materiałów archiwalnych, które mogłyby wiele - jeśli nie wszystko - wyjaśnić, skazani byli głównie na domysły i mogli się poważyć jedynie na zawoalowane sugestie.

 Dr Tadeusz Kisielewski oparł się na niepublikowanych dotychczas źródłach i nowych analizach, w tym na materiałach z archiwum czeskiego historyka prof. Jarosława Valenty. Uwzględnił też komputerową symulację lotu liberatora, w którym leciał Sikorski, przeprowadzonej przez prof. Jerzego Martyniaka. Wnioski Kisielewskiego przeczą wynikom przeprowadzonego przez brytyjczyków bezpośrednio po katastrofie śledztwa, zakończonego konkluzją, że Sikorski zginął w wypadku.

 Książkę Kisielewskiego czyta się jak dobry kryminał. Autor na oczach czytelnika przeprowadza analizę większości znanych wersji przebiegu wydarzeń z 4 lipca 1943 roku, pokazując słabe punkty wszystkich koncepcji. W ostatnich 20 latach nie ujawniono wielu nowych dokumentów związanych ze sprawą śmierci Sikorskiego, historycy dostali natomiast nowe materiały, rzucające światło na polityczny kontekst wydarzeń.

 Koncepcję zamachu wspierają też jawne nieścisłości w oficjalnej wersji wydarzeń. Podczas śledztwa nie wzięto pod uwagę spostrzeżeń naocznych świadków, którzy zgodnie przyznawali, że samolot wykonał klasyczne, zgodne z wszelkim prawidłami sztuki lotniczej wodowanie z niskiej wysokości, nie zagrażające życiu pasażerów. Tak samo uważa autor komputerowej symulacji wydarzeń, prof. Jerzy Maryniak. Silne zderzenie z powierzchnią wody, które mogłoby choć częściowo tłumaczyć zniszczenia w samolocie i zmasakrowanie ciał ofiar, po prostu nie miało miejsca. Filar zeznań pierwszego pilota, Eduarda Prchala, jest więc nieprawdziwy.

 Kisielewski uważa, że na pokładzie samolotu doszło do wybuchu, który miał zniszczyć ślady dokonanego wcześniej zabójstwa i który uszkodził maszynę powodując jej zatonięcie. Kilka minut pomiędzy wodowaniem, a wybuchem to czas, w którym zamachowcy opuścili pokład samolotu. Niejasności otaczających śmierć Sikorskiego jest mnóstwo.       

Za zamachem na Sikorskiego mogły stać różne siły polityczne - zarówno Niemcy, Brytyjczycy lub Rosjanie, jak i polscy przeciwnicy polityki Sikorskiego. Na podstawie dokumentów dostępnych obecnie dla badaczy nie sposób tego z całą pewnością rozstrzygnąć. Kisielewski zastosował więc popularną w kryminalistyce zasadę "cui prodest?" czyli "kto skorzystał?".

Zdaniem polskiego badacza, na śmierci Sikorskiego zyskali tak naprawdę tylko Rosjanie. Ale to Brytyjczycy z niejasnych przyczyn usiłowali zamach zamaskować, a dokumenty mogące rzucić światło na wydarzenia z lipca 1943 roku leżą utajnione do dziś w brytyjskich archiwach. Część z nich utajniona była do początku XXI wieku, ale z niewyjaśnionych przyczyn ich tajność została przedłużona na czas nieokreślony. Rosyjska teczka na temat śmierci Sikorskiego też jest niedostępna. 

Kisielewski wskazuje jednak źródła, które są dostępne dla badaczy, ale nie zostały jeszcze spenetrowane przez historyków pod tym kątem. To archiwa amerykańskie i włoskie.  

Tadeusz A. Kisielewski jest absolwentem Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1979 roku pracował w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, a następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obecnie jest niezależnym analitykiem stosunków międzynarodowych, zajmuje się geopolityką i geostrategią. Jest autorem książek "Nowy konflikt globalny, Rosja – Chiny – NATO. Średnioterminowe perspektywy rozwoju sytuacji geostrategicznej" oraz "Imperium Americanum? Międzynarodowe uwarunkowania sprawowania hegemonii".

 "Zamach" opublikowało wydawnictwo Rebis.

PAP - Nauka w Polsce, Agata Szwedowicz

reo