Uczestniczący w spotkaniu historycy podkreślali konieczność przypomnienia zasług Poniatowskiego na polu politycznym i oświatowymi. "Ta wybitna postać nie doczekała się całościowej monografii. Istnieją jedynie, choć w niezbyt dużej ilości, artykuły dotyczące wycinków działalności Poniatowskiego" - mówił historyk prof. Jan Molenda z SGGW.

Inny uczestnik spotkania, historyk prof. Marek Drozdowski przypomniał, że Juliusz Poniatowski był człowiekiem etosu niepodległościowego, żołnierzem Legionów Piłsudskiego, współorganizatorem PSL Wyzwolenie.

"Jako minister wspierał oddłużenie rolnictwa, preferował eksport rolny, zdynamizował preces parcelacji, za co zresztą był atakowany przez ziemiaństwo i konserwatystów, stworzył także bogate zaplecze intelektualne polegające m.in. na powołaniu Państwowego Instytutu Kultury Wsi z prof. Józefem Chałasińskim na czele" - przypomniał naukowiec.

Podkreślił, że Poniatowski był czołowym przedstawicielem postępowej myśli gospodarczej. "W dziedzinie przemysłu, finansów i gospodarki morskiej wybitną postacią był Eugeniusz Kwiatkowski, natomiast w dziedzinie rolnictwa - Juliusz Poniatowski" - powiedział.

Jego zdaniem, "jeśli dzisiaj chcemy szukać zaplecza intelektualnego dla nowych rozwiązań, to nie możemy szukać inspiracji tylko w szkołach neoliberalnych, ale także wśród tych, którzy respektują gospodarkę towarową, w taki sposób, że potrafią rozwiązywać trudne problemy społeczne angażując państwo, spółdzielczość i środowiska naukowe".

W 1927 roku Poniatowski został kuratorem Liceum w Krzemieńcu, nazywanego "Polskimi Atenami", które jak przypomniał Drozdowski, podobnie jak w czasach powoływania go przez Huguna Kołłątaja i Tadeusza Czackiego, było wielkim centrum kultury otwartym na współpracę z Ukraińcami.

"Poniatowski reprezentował myśl polityczną polegająca na otwarciu się na +uobywatelnienie+ Ukraińców i podkreślenie ich prawa do tożsamości kulturowej" - wyjaśnił prof. Drozdowski.

Z kolei prof. Teresa Zaniewska z SGGW podkreśliła, że szkoła ta w znacznym stopniu przyczyniła się do przechowania "polskości i polskiej kultury". W jej opinii, Poniatowski traktował swoją działalność oświatową jako służbę społeczną. "Okres kuratorii Poniatowskiego to także próba uświadomienia siły niepodległego państwa i roli świadomości tożsamości narodowej w życiu człowieka" - powiedziała.

Poniatowski urodził się w 1886 roku w Petersburgu, zmarł w 1975 roku w Warszawie. Był absolwentem Studium Rolniczego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studiował także ekonomię w Brukseli i w Pradze. Służył w Legionach Piłsudskiego, był bliskim współpracownikiem marszałka. Angażował się w działalność Polskiej Organizacji Wojskowej, szczególnie wśród młodzieży chłopskiej. W 1915 roku współtworzył PSL Wyzwolenie. W Polsce międzywojennej był posłem na Sejm i sześciokrotnym ministrem rolnictwa: w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej, w rządach Witosa, Kozłowskiego, Sławka, Zyndrama-Kościałkowskiego i Sławoja Składkowskiego. Po wybuchu wojny, do 1957 roku przebywał na emigracji, w Turcji, Palestynie, Włoszech, Francji i Wielkiej Brytanii.

Po powrocie do kraju wykładał na SGGW, współpracował z Polską Akademią Nauk.

PAP - Nauka w Polsce, Bogusława Szumiec-Presch

reo