Co roku na groźny nowotwór szpiku kostnego, szpiczaka mnogiego, zapada około tysiąca Polaków. Szansą w walce z tą chorobą może być zarejestrowany w Polsce lek, który powstał dzięki wykorzystaniu naukowego odkrycia nagrodzonego w ubiegłym roku nagrodą Nobla w dziedzinie chemii - uważają hematolodzy.

Szpiczak mnogi to jak dotąd choroba nieuleczalna. Zazwyczaj zabija człowieka po 3-5 latach, niszcząc kości. Co roku z powodu tego nowotworu umiera 14 tys. Europejczyków, więcej niż na skutek nowotworu wątroby i nowotworu szyjki macicy - mówi kierownik Kliniki Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku Akademii Medycznej w Lublinie http://www.am.lublin.pl/ prof. Anna Dmoszyńska.

Szpiczak mnogi jest drugą najczęściej występującą na świecie chorobą nowotworową układu krwiotwórczego. Szpik kostny, gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz kości, pełni w organizmie rolę fabryki białych i czerwonych krwinek. Nowotwór szpiku rozpoczyna się wskutek nadprodukcji jednego typu białych krwinek, tzw. komórek plazmatycznych.

Komórki plazmatyczne \"wypychają\" ze szpiku pozostałe białe i czerwone krwinki. Komórki te, zmienione nowotworowo w tzw. komórki szpiczakowe, powodują wzmożoną produkcję nieprawidłowego przeciwciała - tzw. białka M. W efekcie rozpoczyna się proces \"rozpuszczania\" kości i hamowania działalności komórek odbudowujących kości.

O pojawieniu się choroby świadczyć mogą bóle kości - przeważnie w dolnej części kręgosłupa, klatce piersiowej i biodrach; wysokie OB (tempo opadania krwinek w surowicy); częste infekcje (np. układu oddechowego); niedokrwistość; bardzo łatwe złamania kości, często przy minimalnym nacisku; upośledzenie czynności nerek; oraz wysoki poziom wapnia we krwi.

Kierownik Kliniki Hematologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego http://www.cm-uj.krakow.pl/ prof. Aleksander Skotnicki alarmuje, że konieczne jest opracowywanie nowych, skutecznych leków przeciwko tej chorobie. Dotychczasowe formy jej leczenia, m.in. w ramach chemioterapii są bowiem mało skuteczne. Wydłużenie życia choremu o 5-7 lat to już sukces dla lekarzy.

Według Dmoszyńskiej i Skotnickiego, nową szansę w leczeniu szpiczaka mnogiego może stanowić preparat medyczny Velcade (nazwa handlowa - Bortezomib). Lek jest zarejestrowany i dostępny w Polsce.

Hematolodzy podkreślają, że lek powstał dzięki wykorzystaniu naukowego odkrycia nagrodzonego w ubiegłym roku nagrodą Nobla w dziedzinie chemii. Dwaj badacze z Izraela - Aaron Ciechanover i Avram Hershko oraz Amerykanin Irwin Rose odkryli białko ubikwitynę i jego rolę polegającą na znakowaniu innych, szkodliwych białek przeznaczonych do zniszczenia.

Lek Velcade hamuje rozwój nowotworu poprzez blokadę działania tzw. proteasomu, czyli kompleksu enzymów znajdującym się w cytoplazmie komórki, który degraduje białka naznaczone do usunięcia.

Skutkami blokady proteasomu są: programowana śmierć chorej komórki (tzw. apoptoza), zmniejszenie przylegania komórek szpiczaka do komórek zrębowych szpiku kostnego, hamowanie procesu wytwarzania mediatorów procesów zapalnych, przebiegających w komórkach szpiczaka podczas rozwoju nowotworu oraz hamowanie angiogenezy - procesu tworzenia naczyń krwionośnych, który jest także procesem umożliwiającym wzrost i rozwój nowotworów.

PAP - Nauka w Polsce, Joanna Poros

15 września 2005

we