Ludzie używają farby do włosów w różnych celach – aby wyrazić swoją osobowość, ukryć siwiznę i odmłodzić swój wygląd, nadążać za modą, utrudnić pościg policji czy poprawić sobie samopoczucie.

Niestety, wiele popularnych farb do włosów zawiera p-fenylenodiaminę, amoniak czy nadtlenek wodoru, substancje chemiczne, które zapewniają trwałe, żywe kolory, ale drażnią skórę. Amoniak na też silny, ostry zapach.

Poszukując alternatywnych, mniej szkodliwych składników, Lulu Zhou, Tingting Yan, Detian Xu, Ming Liu i ich współpracownicy z Shanghai Institute of Technology (Chiny) dostrzegli potencjał w nanocząsteczkach złożonych z barwników roślinnych i metali.

Cząsteczki te mogą wiązać się z białkami, na przykład głównym składnikiem włosów – keratyną, nadając im intensywne kolory.

Dlatego zespół zbadał, czy czerwony barwnik roślinny o nazwie alizaryna i jony cynku mogą farbować włosy. Dodali też aldehyd cynamonowy, główny składnik smakowy cynamonu, ze względu na jego potencjalne właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przyjemny zapach.

Alizaryna uzyskana z korzenia marzanny barwierskiej była stosowana jako barwik od starożytności. To także pierwszy na świecie barwnik otrzymany na drodze syntezy chemicznej (w roku 1869).

W połączeniu z jonami cynku alizaryna nadaje włosom czarno-fioletowy kolor. We wstępnych testach barwnik ten utrzymywał się na próbkach ludzkich włosów dłużej niż tradycyjna farba do włosów i hamował rozwój drobnoustrojów, a w przedklinicznym badaniu na zwierzętach nie podrażniał skóry.

Włosy potraktowane nowym barwnikiem zachowały około 80 proc. czarno-fioletowego koloru po 30 myciach zwykłym detergentem, w porównaniu do 68 proc. w przypadku komercyjnej farby. Włosy farbowane miały też niższy poziom trzech mikroorganizmów, które prawdopodobnie odgrywają rolę w powstawaniu łupieżu i pachniały cynamonem.

W badaniu przedklinicznym na żywych myszach sierść zwierząt została zabarwiona i monitorowana przez 14 dni. Sierść zachowała swój kolor, a skóra myszy pozostała niezmieniona. Tymczasem u myszy, których futro zostało poddane działaniu popularnego składnika farb do włosów – p-fenylenodiaminy – w ciągu trzech dni wystąpiło podrażnienie skóry.

Roztwory nowego pigmentu przetestowano też na komórkach ludzkiej skóry, komórkach ryby doświadczalnej - danio pręgowanego oraz kiełkującej fasoli, aby ocenić bezpieczeństwo odpowiednio dla ludzi, zwierząt wodnych i roślin. W porównaniu z próbkami niepoddanymi działaniu barwnika nie stwierdzono istotnych różnic w przeżywalności komórek ludzi i ryb ani we wzroście kiełków fasoli.

Naukowcy pracują nad komercjalizacją swojego nowego produktu.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ bar/