Projekt opublikowano w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. 

Jak przypomniano w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) projektu, z zapisów obecnie obowiązującej ustawy wynika, że „minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki może zlecić uczelni, instytutowi naukowemu Polskiej Akademii Nauk (PAN), instytutowi badawczemu, instytutowi działającemu w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz (SBŁ), międzynarodowemu instytutowi naukowemu działającemu na terytorium RP (…) lub Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego wykonanie określonego zadania, (…) zapewniając odpowiednie środki na jego realizację”. 

W przypadku zlecania zadań jednostkom, które podlegają nadzorowi innego ministra, PAN albo SBŁ, minister nauki musi zasięgnąć opinii szefów tych instytucji. 

W OSR zaznaczono, że podmioty szkolnictwa wyższego i nauki mają często wąskie specjalizacje. Niektóre podmioty, którym zleca się wykonanie zadania, prowadzą już własne działania w danym dziedzinie, co skraca czas otrzymania rezultatów. Wiele uczelni i instytutów dysponuje własnością intelektualną, np. w postaci patentu – i to do nich muszą trafiać zlecenia dotyczące opatentowanych rozwiązań.

W uzasadnieniu zaznaczono, że obecne przepisy zapewniają taką możliwość jedynie kilku organom administracji rządowej; inni dysponenci części budżetowych, chcący zlecić na przykład badania lub ekspertyzy, musieli dotychczas zwracać się w tej sprawie do szefa resortu nauki. W OSR przytoczono m.in. przykłady zapotrzebowania, zgłaszane przez Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Sportu i Turystyki. 

„Ze strony różnych organów oczekiwane jest wprowadzenie zmian legislacyjnych, które (…) pozwolą im na samodzielne zlecanie zadań (…) wybranym podmiotom systemu szkolnictwa wyższego i nauki (…), bez konieczności angażowania ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki” – argumentują autorzy projektu noweli.

W związku z tym MNiSW proponuje rozszerzenie w ustawie kręgu podmiotów, które będą mogły zlecać realizację zadań publicznych podmiotom systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 

W celu uregulowania tej kwestii zaproponowano, że „dysponent części budżetowej (…) będzie mógł zlecić podmiotowi systemu szkolnictwa wyższego i nauki (…), który nie jest przez niego nadzorowany, za jego zgodą, wykonanie określonego zadania, mieszczącego się w zakresie właściwości tego dysponenta oraz działalności statutowej tego podmiotu, zapewniając odpowiednie środki na jego realizację”. 

Uprawnienie to ma przysługiwać ministrom niezależnie od sprawowanego nadzoru oraz innym dysponentom części budżetowych, z wyłączeniem kierowników państwowych jednostek organizacyjnych, niebędących organami władzy lub administracji rządowej.

„Za zasadne uznano, aby zlecanie zadań wszystkim podmiotom systemu szkolnictwa wyższego i nauki (…) odbywało się przy współuczestnictwie organu sprawującego nadzór nad danym podmiotem (…), a w przypadku instytutu naukowego PAN – Prezesa PAN. Proponuje się dodanie (…) przepisu, który wyłączy konieczność zasięgnięcia opinii (szefa resortu nauki – przyp. PAP) w przypadku zlecania zadania podmiotowi, (…) który jest przez niego nadzorowany” – stwierdzono w uzasadnieniu projektu. 

Proponowane rozwiązania mają sprawić, że „dysponenci części budżetowych, w szczególności organy administracji rządowej oraz kierownicy urzędów centralnych, uzyskają dostęp do największego w Polsce zaplecza eksperckiego, które stanowią pracownicy uczelni, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego i instytutów” – ocenili projektodawcy.

Z kolei podmioty szkolnictwa wyższego i nauki będą mogły „w szerszym zakresie uczestniczyć w realizacji zadań publicznych, wykorzystując w większym stopniu swój potencjał dydaktyczny i naukowy na rzecz interesu publicznego, i równocześnie otrzymując środki finansowe na realizację tych zadań”.

Konsultacje publiczne projektu trwają do 30 października.

Znowelizowana ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ zan/