Naukowcy z Politechniki Federalnej w Zurychu w Szwajcarii (ETH Zurich) sprawdzali, co dzieje się w mózgu osób, które rozwijają międzypokoleniowe relacje.

Jak podkreślają, samotność rozumiana jako subiektywne poczucie izolacji społecznej, to coraz ważniejszy czynnik zagrożenia zdrowia.

W wielu krajach decydenci i specjaliści ochrony zdrowia pracują już nad sposobami tworzenia wartościowych interakcji społecznych, które zbliżają ludzi, zwłaszcza przedstawicieli różnych pokoleń. Ale choć kontakty międzypokoleniowe mogą poprawiać dobrostan osób starszych - tłumaczą eksperci - to zmiany fizjologiczne, jakie wywołują, pozostają nieznane.

W badaniu opisanym w magazynie „PLOS Biology” naukowcy zaprosili 31 osób w wieku powyżej 70 lat. Następnie połączyli je w dwuosobowe zespoły z osobami w wieku od 18 do 35 lat. Wyniki porównali z danymi 30 par złożonych z młodszych osób, należących do tego samego pokolenia.

Wszystkie pary obserwowano podczas sześciu sesji, prowadzonych w ramach programu kreatywnego rysowania. W ich trakcie uczestnicy rysowali samodzielnie lub wspólnie, nie rozmawiając ze sobą. Podczas każdej sesji badacze oceniali poziom samotności ochotników, ich nastawienie do drugiej osoby oraz to, jak blisko czuli się ze swoim partnerem pod względem społecznym.

Rejestrowali również aktywność mózgu uczestników eksperymentu za pomocą funkcjonalnej spektroskopii w bliskiej podczerwieni (fNIRS).

Po pierwsze okazało się, że kiedy obie osoby z pary razem rysowały, ich mózgi były bardziej zsynchronizowane. Bliższa analiza pokazała, że synchronizacja między osobami w parach międzypokoleniowych, obserwowana w niektórych partiach mózgu, pojawiająca się podczas samodzielnego rysowania, pozwalała przewidywać poziom samotności.

Jednocześnie synchronizacja aktywności mózgowej podczas wspólnego rysowania przez pary międzypokoleniowe oraz podczas samodzielnego rysowania przez pary z tego samego pokolenia pozwalała przewidywać stopień bliskości społecznej.

Okazało się także, że w kolejnych sesjach synchronizacja aktywności mózgowej wzrastała w parach złożonych z osób z tego samego pokolenia. Natomiast w parach międzypokoleniowych malała. Autorzy sugerują, że synchronizacja aktywności mózgowej ma charakter dynamiczny i zmienia się wraz z tworzeniem się więzi społecznych u osób w każdym wieku.

„Moja motywacja do badania interakcji społecznych między seniorami a młodymi dorosłymi zrodziła się z pozytywnych doświadczeń związanych z poznawaniem starszych osób w różnych częściach świata. Pomysł na ten projekt naprawdę nabrał rozpędu, gdy zapoznałam się ze statystykami dotyczącymi rosnącego odsetka osób starszych na świecie i dowiedziałam się o zagrożeniach związanych z samotnością oraz izolacją społeczną. Stało się jasne, że zrozumienie, w jaki sposób mózgi dostosowują się do siebie podczas tworzenia relacji międzypokoleniowych, może mieć duże znaczenie dla wspierania więzi społecznych” – opowiada Ryssa Moffat z ETH Zurich, autorka badania.

„Hiperskanowanie było dotychczas często wykorzystywane do rejestrowania krótkich momentów interakcji. W tym badaniu pokazujemy, że metoda ta może również służyć do śledzenia dynamiki tworzenia się relacji w czasie, dzięki czemu badania te lepiej odzwierciedlają złożoność rzeczywistych interakcji społecznych. Synchronizacja neuronalna między ludźmi nie jest prostym zjawiskiem, w którym więcej znaczy lepiej. Nasze wyniki wspierają coraz powszechniejszy, bardziej zniuansowany pogląd, zgodnie z którym sprzężenie aktywności między mózgami jest dynamiczne i zależne od kontekstu” - dodaje Guillaume Dumas, współautor publikacji (trzeba tutaj sprawdzić afiliację, bo w ETH nie mogę go znaleźć, a do pracy nie ma jeszcze dostępu).

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/