Jak wykazał zespół Adama Robinsona z University of Florida (USA), archeon Haloferax volcanii, który rozwija się w ekstremalnie słonych wodach, takich jak Morze Martwe, nie tylko potrafi przeżyć, ale i rozmnażać się w warunkach zbliżonych do marsjańskich.

Archeony (Archaea) to mikroskopijne, jednokomórkowe organizmy pozbawione jądra komórkowego. Tworzą one odrębną, trzecią domenę życia – obok bakterii i eukariontów (organizmów z jądrem). Choć wyglądają jak zwykłe bakterie, ich genetyka i budowa są bardziej zbliżone do wyższych organizmów.

Wiele z nich żyje w skrajnych warunkach, takich jak wrzące źródła, bardzo słone wody czy głębiny oceanów. Występują też w zwykłej glebie, wodach oraz wewnątrz ludzkiego organizmu (np. w jelitach, gdzie wytwarzają metan). Nie są znane gatunki archeonów, które wywołują choroby u ludzi.

Robinson i jego współpracownicy zaprojektowali swoje eksperymenty w zakładając, że tuż pod powierzchnią Marsa mogą znajdować się zbiorniki płynnej, słonej wody. Choć na razie nie udało się znaleźć takiego zbiornika, wyniki innych badań sugerują, że mogą one istnieć.

Haloferax volcanii to mikroorganizm lubiący sól, czyli halofilny, dlatego może rozwijać się w warunkach zbliżonych do tych w małych zbiornikach słonej wody pod powierzchnią Marsa. W porównaniu z wieloma innymi mikrobami żyjącymi w ekstremalnych środowiskach jest stosunkowo łatwy w hodowli.

Naukowcy odtworzyli warunki marsjańskie, łącząc beztlenową atmosferę o niskim ciśnieniu i środowisko o wysokiej zawartości soli (225 gramów soli na litr), zawierające szkodliwe nadchlorany (substancje chemiczne podobne do wybielacza). W tych symulowanych warunkach marsjańskich (temperatura około 21 stopni Celsjusza, ciśnienie 24 milibary) halofilne mikroorganizmy mogły aktywnie rosnąć przez 160 dni. Do różnych partii dodawano azotany i chlorany w różnych stężeniach. W przypadku próbek kontrolnych mikroorganizmy hodowano w tym samym podłożu, ale przy ziemskim ciśnieniu atmosferycznym (1013 milibarów).

Co prawda rozwój mikroorganizmów był wolniejszy w warunkach niskiego ciśnienia, nadal jednak występował, o czym świadczyło zmętnienie podłoża, a także biologiczna redukcja azotanów i nadchloranów. Ponadto skaningowy mikroskop elektronowy ujawnił tworzenie się biofilmu.

Wiele wcześniejszych badań wykazało, że mikroorganizmy mogą przetrwać w warunkach podobnych do marsjańskich, ale bardzo niewiele z nich wykazało wzrost, a żadne nie wykazało wzrostu ekstremofilów lubiących sól.

Niestety, nie wiadomo, czy pod powierzchnią Marsa rzeczywiście istnieją skupiska słonej wody – większość misji marsjańskich omijała najbardziej obiecujące obszary, aby nie zanieczyszczać regionów, w których mogłoby istnieć życie.

Nie jest jasne, czy poza dwutlenkiem węgla na Marsie dostępne są inne substancje zawierające ten pierwiastek. Zdaniem ekspertów, gdyby życie na tej planecie rozwinęło się miliardy lat wcześniej, gdy warunki były bardziej sprzyjające, miałoby wystarczająco dużo czasu, aby się do nich przystosować.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/