Analizę ewolucji muzyki popularnej przeprowadzili naukowcy z Queen Mary University of London (Wielka Brytania). Jak wykazali, w ciągu ostatnich sześciu dekad teksty piosenek stają się coraz bardziej negatywne, a odniesienia do cnót moralnych - wręcz maleją. Może to stanowić ważny wskaźnik zmiany kultury w społeczeństwie.

W badaniu przeanalizowano dwa duże zbiory danych, obejmujące ponad 60 lat muzyki popularnej, co czyni je pierwszym badaniem, które na tak dużą skalę analizowało treści moralne w tekstach piosenek. Ponad 377 tys. utworów z tekstami w języku angielskim z lat 1960–2010 zostało odfiltrowanych z bazy danych WASABI i uzupełnionych o 5500 utworów, które znalazły się na listach przebojów Billboardu pod koniec roku w latach 1960–2023. Wykorzystując zaawansowaną sztuczną inteligencję i techniki analizy języka, naukowcy śledzili, jak różne wątki moralne pojawiały się w muzyce na przestrzeni lat.

Zaobserwowano znaczącą zmianę w języku emocjonalnym i moralnym używanym w muzyce popularnej. Wyrażenia związane z cnotami moralnymi, takimi jak troska i przyzwoitość, stały się z czasem mniej powszechne, podczas gdy sformułowania związane z wadami moralnymi, takimi jak krzywdzenie, oszustwo, wywrotowość i degradacja, stały się częstsze. Wzrósł poziom negatywnych nastrojów, gniewu i obrzydzenia.

„Muzyka to coś więcej niż rozrywka. To jeden ze sposobów, w jaki społeczeństwa opowiadają historie o sobie. Analizując teksty piosenek na przestrzeni kilku dekad, możemy zacząć dostrzegać, jak ekspresja emocjonalna i narracje moralne ewoluują z biegiem czasu” – wskazała główna autorka badania (https://www.nature.com/articles/s41598-026-53778-9), dr Vjosa Preniqi z Queen Mary University. - "Zaobserwowaliśmy stopniowe odejście od języka kojarzonego z cnotami, takimi jak troska i przyzwoitość, w kierunku tematów odzwierciedlających konflikt, krzywdę i inne kwestie moralne. Wzorce te zależą od różnych czynników, takich jak gatunek i czynnik szoku, ale stanowią fascynujący wgląd w zmieniające się wartości kulturowe i ekspresję emocjonalną”.

„Muzyka popularna stanowi unikalną perspektywę, przez którą można badać zmiany kulturowe. Ponieważ muzyka jest tak powszechną i wpływową formą ekspresji, analiza tekstów na dużą skalę pozwala nam identyfikować wzorce, które w przeciwnym razie pozostałyby niewidoczne. Muzyka zarówno odzwierciedla, jak i kształtuje otaczający nas świat. Zrozumienie, jak ewoluują narracje moralne w tekstach, może pomóc nam lepiej zrozumieć szersze zmiany w kulturze, tożsamości i wartościach zbiorowych wokół ważnych kwestii społecznych” - skomentował główny autor publikacji, dr Charalampos Saitis.

Badania pokazały również istnienie różnic między gatunkami i grupami artystycznymi, sugerując, że ekspresja moralna jest ściśle powiązana ze stylem muzycznym i tradycjami opowiadania historii. Podczas gdy niektóre gatunki były silniej związane z tematami troski i więzi społecznych, inne częściej wyrażały konflikt, bunt i mroczniejsze narracje emocjonalne.

Odkrycia ujawniły również powiązania między przypisanymi artystom kategoriami płci a treścią moralną tekstów, choć należy je interpretować w świetle binarnej klasyfikacji płci artystów i istotnej nierównowagi płci artystów w zbiorach danych. Badania wykazały, że artystki częściej kojarzone były z cnotami takimi, jak troska i lojalność, podczas gdy mężczyźni i grupy mieszane częściej odzwierciedlały negatywne tematy, takie jak krzywda, wywrotowość i degradacja.

Łącząc metody obliczeniowe z teoriami moralności i zachowań ludzkich, naukowcy byli w stanie odkryć długoterminowe trendy kulturowe ukryte w dekadach muzyki popularnej.

Wobec trwających debat na temat dobrostanu psychicznego, spójności społecznej i zmian kulturowych, autorzy uważają, że muzyka oferuje cenny zapis tego, jak społeczeństwa komunikują swoje emocje, znaczenie i wartości.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/