W siedzibie NCBR w Warszawie odbyło się w środę symboliczne podpisanie umów o dofinansowanie dwóch pierwszych projektów. Z tej okazji minister nauki i szkolnictwa wyższego dr Marcin Kulasek zapewnił: – Bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy dziś ludzi z wizją. Są potrzebni zwłaszcza dla powodzenia programów o strategicznym znaczeniu dla naszego kraju. Startujące projekty mają wspólny mianownik: zawiązały się w nich silne, interdyscyplinarne konsorcja, które łączą potencjał świata nauki, biznesu, organizacji społecznych i administracji publicznej odpowiedzialnej za kształtowanie polityki rozwojowej – przekazał.

Minister uznał, że aby utrzymać 20. miejsce wśród gospodarek świata, Polska musi odpowiadać na zmieniającą się sytuację również geopolityczną. - Przed nami wiele wyzwań zarówno w polityce kraju, jak i w polityce regionalnej, w naszych małych ojczyznach. GOSPOSTRATEG odpowiada właśnie na te nowe okoliczności – powiedział minister.

W ramach rozstrzygniętego konkursu dofinansowanie otrzymało 7 spośród 15 złożonych wniosków. Projekty te wpisują się w walkę z tzw. pułapkami rozwojowymi, takimi jak: pułapka średniego dochodu (tracenie przewag konkurencyjnych), brak równowagi (np. między centrum kraju a regionami), pułapka demograficzna (np. wyludnianie się wsi) oraz słabości instytucji (m. in. brak odpowiednio przygotowanych kadr).

– Musimy podjąć współpracę podmiotów naukowych, podmiotów biznesowych, ale także otoczenia społecznego, żeby rozwiązywać problemy regionalne. Jeżeli te trzy gałęzie: gospodarka, nauka i lokalna społeczność się nie spotkają, to nie będzie rozwoju - powiedział PAP prof. Jerzy Małachowski. Zapewnił, że jeżeli z tego połączenia powstawać będą innowacje na rzecz rozwoju lokalnych i regionalnych społeczności, to Narodowe Centrum Badań i Rozwoju “nie będzie na nie szczędzić grosza”.

Wśród dofinansowanych inicjatyw znalazł się projekt 4NEW, dotyczący budowy kadr dla energetyki jądrowej (6,9 mln zł). Jego celem jest opracowanie spójnego, opartego na wiedzy, modelu rozwoju kompetencji i kadr w sektorze jądrowym z uwzględnieniem trzech filarów: szkolnictwa średniego, szkolnictwa wyższego oraz kształcenia ustawicznego.

Kolejną dofinansowaną inicjatywą jest projekt RURALSTRAT, poświęcony rozwojowi "inteligentnych wsi" (8 mln zł). Obecny na konferencji przedstawiciel projektu prof. Joanicjusz Nazarko z Wydziału Inżynierii Zarządzania Politechniki Białostockiej ocenił, że znaczny dystans rozwojowy wobec miast oraz większa skala ubóstwa wciąż dotykają zwłaszcza te obszary wiejskie, które leżą z dala od dużych aglomeracji. - W województwie podlaskim wiele gmin jest zagrożonych trwałą marginalizacją. Dlatego tak pilnie potrzebują nowoczesnych polityk rozwojowych, odpowiadających realiom XXI wieku – ocenił.

Pozostałe wybrane przedsięwzięcia dotyczą m.in. ekoinnowacji, zarządzania kryzysowego, skrócenia czasu pracy oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności.

Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Marek Gzik podkreślił znaczenie praktycznego zastosowania wyników badań. Zwrócił uwagę na wiodącą rolę podmiotów wdrażających w konsorcjach, które "musiały wykazać, że posiadają nie tylko wolę, ale także środki finansowe oraz prawne możliwości zastosowania w praktyce rozwiązania będącego wynikiem danego projektu".

NCBR zapowiedziało także podczas środowej uroczystości nabory w innych programach strategicznych. W maju 2026 r. ruszy nabór wniosków w I konkursie programu AGROSTRATEG, wspierającym innowacje w rolnictwie. Z kolei w kwietniu planowane jest ogłoszenie V edycji konkursu HYDROSTRATEG dotyczącego gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej. (PAP)

lt/ zan/