Jak przypomniał UJ na swojej stronie, głównym celem przyszłej misji jest zweryfikowanie, skąd pochodzi woda na Ziemi i poszukiwanie nieznanych wcześniej jej zasobów na obiektach w Układzie Słonecznym. HYADES (Hydrogen And Deuterium Survey) powstaje dzięki finansowaniu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w ramach grantu ERC Consolidator, przyznanemu zespołowi kierowanemu przez dr. Michała Drahusa z Zakładu Astronomii Gwiazdowej i Pozagalaktycznej UJ.

Serię eksperymentów, mających zbadać transmisję prototypu filtra gazowego – kluczowego elementu teleskopu kosmicznego HYADES – przeprowadzono w Narodowym Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS. Jak podano, prace nad dalszym rozwojem filtra gazowego są kontynuowane w laboratorium Zakładu Fotoniki w Instytucie Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego UJ pod kierunkiem dr. hab. Tomasza Kawalca, prof. UJ.

„W doświadczeniu wykorzystano krakowski synchrotron jako źródło światła o energii ok. 10 eV (zakres ultrafioletu próżniowego) zbliżone do tego, jakie będzie obserwowane przez satelitę z kosmosu. Wiązka została dostarczona przez nową stację końcową na linii badawczej URANOS, utworzoną specjalnie z myślą o rozwoju instrumentu naukowego HYADES. Kilkudniowe testy zakończyły się pomyślnie. Zespół zweryfikował konfigurację instrumentalną i dopracował metody pomiarowe. (…) To ważny krok w rozwoju technologii, która umożliwi precyzyjne obserwacje wodoru i deuteru w przestrzeni kosmicznej” – czytamy w informacji uczelni.

Wkrótce planowane są następne eksperymenty z kolejną, ulepszoną wersją prototypu.

Jak przypomniano, teleskop, który zostanie umieszczony na pokładzie małego satelity, będzie prowadził obserwacje w ultrafiolecie - dokładnie w paśmie tzw. linii Lyman-alfa będącej sygnaturą obecności wodoru i deuteru. „Analizując stosunek tych dwóch izotopów w wodzie zawartej w kometach, naukowcy chcą lepiej zrozumieć, skąd pochodzi woda na Ziemi i czy jej źródła są pozaziemskie” – wskazała uczelnia.

„HYADES będzie w stanie przebadać aż 50 komet w ciągu zaledwie trzy lata, podczas gdy dotąd w całej historii badań kosmicznych udało się przeanalizować izotopowy skład zaledwie kilkunastu. Satelita będzie również gotów do obserwacji obiektów międzygwiezdnych, takich jak 1I/ʻOumuamua, 2I/Borisov czy niedawno odkryty 3I/ATLAS, które mogą przynieść dane o wodzie z innych układów planetarnych” – zapowiada UJ.

Po zakończeniu budowy i badaniach prototypu laboratoryjnego, kolejnym krokiem będzie przygotowanie wersji lotnej. Połączenie z satelitą oraz start misji planowane są na 2028 r. (PAP)

akp/ agt/