Artemis Accords (Porozumienia Artemis) to zbiór porozumień między Stanami Zjednoczonymi a innymi państwami, dotyczący eksploracji kosmosu. Porozumienia te dotyczą w szczególności amerykańskiego programu Artemis, który stanowi powrót do załogowej eksploracji Księżyca. Mają jednak też obowiązywać w przyszłej eksploracji Marsa.

Jeśli dany kraj chce współpracować z USA przy eksploracji Księżyca, to przystąpienie do Artemis Accords jest konieczne. Początek tych uregulowań sięga 2020 roku, gdy ze Stanami Zjednoczonymi zawarło je siedem krajów. Polska podpisała je w 2021 roku. Z dużych krajów eksplorujących kosmos umowy nie podpisały Chiny ani Rosja, natomiast przystąpiły do niej Indie.

Przystępujące do Artemis Accords państwa zobowiązują się do stosowania pewnych zasad przy eksploracji Księżyca. W szczególności nacisk kładziony jest na pokojową formę współpracy, zgodność z prawem międzynarodowym (chociaż według niektórych specjalistów od prawa kosmicznego, samo Artemis Accords ma pewne punkty niezgodne z niektórymi traktatami prawa kosmicznego). Podkreśla się potrzebę ochrony miejsc dziedzictwa kosmicznego – przykładowo miejsc lądowania ważnych dla historii badań kosmosu sond kosmicznych.

Kraje powinny prowadzić rejestry obiektów wysyłanych w kosmos oraz informować inne państwa w sposób otwarty o swojej działalności kosmicznej. Współpraca naukowa powinna być na zasadzie otwartego dostępu do danych naukowych. Kolejne zapisy dotyczą ograniczania ilości kosmicznych śmieci, a także współpracy w sytuacjach kryzysowych i ratowania astronautów.

Porozumienie po stronie portugalskiej podpisała 11 stycznia Helena Canhao, sekretarz stanu ds. nauki i innowacji. Portugalska Agencja Kosmiczna istnieje od 2019 roku. Do Europejskiej Agencji Kosmicznej kraj przystąpił w 1999 roku. Pierwszy portugalski satelita znalazł się w kosmosie w 1993 roku, nosił nazwę PoSAT-1. Portugalia planuje budowę kosmodromu na Azorach. (PAP)

cza/ agt/