Nauka dla Społeczeństwa

06.07.2022
PL EN
25.02.2022 aktualizacja 25.02.2022

Komary uczą się unikać pestycydów już po jednorazowej ekspozycji

Fot. Adobe Stock Fot. Adobe Stock

Samice komarów uczą się unikać pestycydów już po jednorazowej, nieprowadzącej do śmierci, ekspozycji. Cecha ta znacząco zmniejsza skuteczność środków przeciwko tym owadom - poinformowało czasopismo „Scientific Reports”.

Pestycydy są substancjami stosowanymi w celu zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych. Najczęściej wykorzystuje się je do ochrony roślin, ale także zbiorników wodnych, zwierząt, ludzi czy produktów żywnościowych. Jednym z zastosowań tego typu środków jest ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób przenoszonych przez komary.

Od jakiegoś czasu naukowcy zauważają, że odporność na pestycydy wśród komarów bardzo wzrosła w ciągu kilku ostatnich dziesięcioleci, jednak skala tego zjawiska nie została jeszcze przebadana.

Frederic Tripet i jego współpracownicy z brytyjskiej uczelni Keele University postanowili choć częściowo zapełnić tę lukę w wiedzy. W tym celu wystawiali samice komarów z gatunków Aedes aegypti i Culex quinquefasciastus (przenoszących niezwykle groźne choroby: dengę, gorączkę Zika i gorączkę Zachodniego Nilu) na nieletalne (nie powodujące śmierci) dawki popularnych pestycydów przeciw komarom: malationu, propoksuru, deltametryny, permetryny i lambda-cyhalotryny. Następnie badali, czy ponowna ekspozycja na ten sam pestycyd nadal skutecznie odstrasza owady i czy wpływa na ich przeżycie.

Odkryli, że komary, które już nie pierwszy raz zetknęły się z danym pestycydem, unikały przechodzenia przez nasączoną szkodliwym środkiem siatkę, oddzielającą je od źródła pożywienia. Za to te, które nigdy wcześniej nie miały styczności z pestycydem, unikały go znacznie rzadziej i śmielej starały się pokonać przeszkodę.

Przy pierwszym spotkaniu ze środkiem odstraszającym przez siatkę przeszło aż 57,7 proc. A. aegypti i 54,4 proc. C. quinquefasciastus. Przy kolejnej ekspozycji było to odpowiednio 15,4 proc. i 12,1 proc.

Także wskaźnik przeżywalności komarów zmienił się dość mocno. Owady wystawione na ponowną ekspozycję przeżywały dwukrotnie częściej niż te wcześniej nieeksponowane. W pierwszym przypadku przetrwało 38,3 proc. A. aegypti i 32,1 proc., a w drugim odpowiednio 11,5 proc. i 12,9 proc.

Autorzy badania zauważyli również, że komary, które już wcześniej „zapoznały się” z pestycydem, częściej unikały odpoczywania w pojemniku, w którym wyczuwały resztki tej substancji; zamiast niego wybierały pojemniki z substancją kontrolną (obojętną). Tymczasem samice nie znające wcześniej środka odstraszającego nie potrafiły jeszcze rozróżniać dwóch pojemników od siebie i równie chętnie siadały w jednym, jak i w drugim.

„Nasz ustalenia sugerują, że komary, które zostały choć raz wystawione na nieśmiercionośne dawki pestycydów, uczą się ich unikać i w rezultacie zaczynają szukać bezpieczniejszych źródeł pożywienia i miejsc odpoczynku. Umiejętność ta pozwala im na skuteczniejsze przeżycie i wydanie potomstwa” - podsumowują autorzy publikacji (DOI: 10.1038/s41598-022-05754-2).

Jest to niezwykle cenna wiedza, szczególnie dla tych regionów świata, w których komary odpowiadają za przenoszenie wielu groźnych chorób. Swobodne rozprzestrzenianie się tych owadów zagraża milionom istnień ludzkich.

Według statystyk blisko 700 milionów ludzi rocznie zapada na choroby transmitowane przez komary, a umiera z ich powodu ponad milion osób.(PAP)

Autorka: Katarzyna Czechowicz

kap/ agt/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2022