Ciśnienie atmosferyczne decyduje o ruchu i zatrzymywaniu się osuwisk ziemi. W ciągu nocy przy niskim ciśnieniu osunięcia postępują szybciej. Kiedy ciśnienie rośnie w ciągu dnia, strumień osuwiska spowalnia lub zatrzymuje się - ustalili naukowcy w badaniu opisanym przez "Nature Geoscience".
Z ustaleń specjalistów wynika, że ruch osuwającej się ziemi nabiera tempa wiosną, podczas topnienia śniegów i szybciej postępuje nocą niż w ciągu dnia.
William Shultz z United States Geological Survey w Denver wraz z kolegami rozpoczął badanie tajemniczych ruchów osuwisk. Przez dziewięć miesięcy naukowcy monitorowali osunięcia gruntu w dwóch miejscach, co godzinę dokonując pomiarów m.in. prędkości osuwania i ciśnienia wody w porach gruntu.
Odkryli, że ruchy gruzu były zsynchronizowane z "pływami atmosferycznymi" - dziennymi przypływami i odpływami ciśnienia atmosferycznego, które są pobudzane zmianami naświetlenia promieniami słonecznymi oraz grawitacją księżyca. W ciągu nocy przy niskim ciśnieniu osunięcia postępują szybciej. Kiedy ciśnienie rośnie w ciągu dnia, strumień osuwiska spowalnia lub się zatrzymuje - ustalili naukowcy.
Badacze podejrzewają, że te wahania ciśnienia powietrza zmieniają siły tarcia, pozwalając na łatwiejsze ześlizgiwanie się zmieni. Ich matematyczny model podstawowych sił wprowadzających osuwisko w ruch pokazuje, że zaproponowany przez nich mechanizm jest wiarygodny - napisano w artykule "Nature".
Osunięcia ziemi i lawiny błotne często są wywoływane intensywnymi opadami lub trzęsieniami ziemi. Ostatnio ponad 160 osób straciło życie pod lawiną błotną w Kordylierach Filipińskich. Lawinę wywołał tajfun Parma.
"Wiemy, że intensywne deszcze są najczęstszą przyczyną wywoływania tego mechanizmu. Ale to nie oznacza, że możemy ignorować inne procesy, które przyczyniają się do powstawania osunięć ziemi" - mówi ekspert od osunięć Falk Lindenmaier z Uniwersytetu w Karlsruhe w Niemczech.
"Badania prowadzone w Alpach wykazały, że czasem niewielkie zmiany w środowisku wystarczą, by zdestabilizować stok. Jednak nie wszystkie mechanizmy, które wywołują osunięcia są dobrze poznane. Głównie dlatego, że naukowcy podejmują badania nad tym zjawiskiem w momencie, kiedy już się rozpoczęło lub zakończyło. Nie wiadomo na przykład co wywołało osunięcie z 2007 roku w Doren w Austrii" - mówi Lindenmaier.
"Dlatego to nowe odkrycie jest bardzo interesujące. Bezpośrednio nie wpłynęło na poprawę bezpieczeństwa w rejonie +gulaszu+, ale pomoże lepiej poznać i być może przewidzieć zachowanie osunięć ziemi" - dodaje.
Schulz i jego zespół, wysuwają znacznie dalej idące wnioski. Naukowcy podejrzewają, że ciśnienie atmosferyczne może być powiązane z innymi zjawiskami - np. trzęsieniami ziemi, erupcjami wulkanicznymi i ruchem lodowców. KRF
PAP - Nauka w Polsce
agt/ bsz
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
