<strong>Nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego ukazało się pierwsze na polskim rynku kompletne i syntetyczne opracowanie naukowe prezentujące dzieje cywilizacji mezoamerykańskiej od czasów zasiedlenia Nowego Świata aż po hiszpańską konkwistę. Tytuł publikacji "W krainie czerni i czerwienie" nawiązuje do azteckiego określenia pisma stosowanego na kamiennych inskrypcji i malowanych rękopisach.</strong> Lud ten nazywał swe "księgi" "czernią, czerwienią", co odnosiło się w metaforyczny sposób do dziedzictwa przekazywanego przez przodków, pradawnej tradycji związanej z początkiem cywilizowanego porządku życia. Książka ma układ chronologiczny, ale całość poprzedzono wstępem na temat źródeł do poznania kultur opisywanego rejonu. Dzieje Mezoameryki opisano od czasów pierwszych jej osadników. A jak pisze Źrałka: "Proces zasiedlenia Nowego Świata stanowi jedną z największych zagadek współczesnej archeologii". Faktycznie, w tej materii trwają między archeologami niekończące się spory. Autor zauważa, że pierwsi osadnicy nie byli jednorodni pod względem antropologicznym, co wskazuje na możliwość różnych dróg zasiedlenia Ameryk. Źrałka staje po stronie zwolenników tzw. "długiej chronologii" i akceptuje datowania sięgające dalej w głąb pradziejów niż 12 tys. lat temu.
Mimo, że cywilizacje amerykańskie mogą wydawać się odległe z perspektywy europejskiej, to w czasie lektury dowiemy się, że sposoby ich badania są zbieżne z kulturami rodzimymi. Jak się okazuje podstawową metodą datowania względnego w archeologii mezoamerykańskiej jest ceramika, podobnie jak w Europie czy Egipcie. Ale są również pewne cechy szczególne łączące następujące po sobie ludy z tego rejonu, jak chociażby tradycja wielokrotnego rozbudowywania struktur architektonicznych, zwłaszcza sakralnych. Z książki dowiemy się również, że najdłuższą tradycję ma eksploracja centrów stanowisk, gdzie mieści się spektakularna zabudowa, jednakże od 2 poł. XX wieku archeolodzy skupili się także na prospekcji na obszarach peryferii. Z tych rejonów specjaliści pozyskują dziś mnóstwo ważnych informacji. Szczegółowo omówiono przedhiszpańskie systemy pisma - zwłaszcza zaawansowane pismo hieroglificzne Majów stosowane przez ponad piętnaście stuleci. Co ciekawe, do powstania niektórych dokumentów pisanych przyczynili się sami Hiszpanie, których ciekawiły różne aspekty życia i tradycje lokalnych społeczności. Na kartach książki objaśniono także mechanizm działania mezoamerykańskich kalendarzy.
Książka jest podręcznikiem akademickim dotowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale polecić należy ją każdemu, kto jest głębiej zainteresowany dziejami Mezoameryki. Ilustrują ją zdjęcia (również kolorowe), rysunki, mapki i schematy. Autorami publikacji są dr Jarosław Źrałka i dr Justyna Olko.
Justyna Olko jest adiunktem w Instytucie Badań Interdyscyplinarnych \'Artes Liberales\' na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie kieruje Laboratorium "Spotkania Starego i Nowego Świata". Specjalizuje się w historii, antropologii i archeologii Mezoameryki prekolumbijskiej i wczesnokolonialnej ze szczególnym uwzględnieniem kultury azteckiej i kultury ludów Nahua po konkwiście. Uczestniczyła w projektach archeologicznych w Peru i Gwatemali. Stypendystka w dziale Pre-Columbian Studies w Dumbarton Oaks w Waszyngtonie.
Źrałka jest adiunktem w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Interesują go zagadnienia związane z archeologią i sztuką prekolumbijskiej Mezoameryki, a w szczególności kultura Majów. Jego praca doktorska na temat osadnictwa ze schyłkowego okresu klasycznego w ośrodkach Majów została nagrodzona przez Prezesa Rady Ministrów w kategorii wyróżniających się rozpraw doktorskich. Stypendysta Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w 2004 i 2005 roku. Laureat programu Kolumb FNP w 2009 roku. Od kilku lat kieruje projektem badawczym w starożytnym Nakum w Gwatemali (w książce obszernie opisano rezultaty tych badań).
PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski bsz
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
