<strong>Ostatni sezon misji prowadzonej w Egipcie przez prof. Karola Myśliwca z Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN w Warszawie zakończył się spektakularnymi odkryciami, które przybliżają naukowcom procedurę przygotowywania grobów w okresie Starego Państwa.</strong> Archeolodzy zetknęli się również ze słabo dotychczas poznanymi aspektami rytuałów pogrzebowych. Teren wykopalisk zlokalizowany jest ok. 150 m na zachód od najstarszej egipskiej, schodkowej piramidy zbudowanej dla faraona Neczericheta (XXVII wiek p.n.e.). Polacy rozpoczęli badania w 1987 roku. Był to obszar niemal nietknięty przez archeologów. Nikt nie wróżył prof. Karolowi Myśliwcowi sukcesu. Jean-Philippe Lauer - jeden z najwybitniejszych autorytetów w dziedzinie badań Sakkary, który poświęcił 70 lat na przebadanie i odrestaurowanie kompleksu Neczericheta, nie sądził, że Polacy znajdą coś więcej aniżeli kamieniołom czy starożytny śmietnik.
Dotychczas przebadano około 2400 m2 powierzchni. Archeologom udało się ustalić, że nekropola istniała w tym miejscu w okresie Starego Państwa (2686 - 2160 lat p.n.e), a kolejne pochówki zaczęto sytuować w tym rejonie dopiero 2 tysiące lat później, t.j. w okresie ptolemejskim (332 - 30 r. p.n.e). Naukowcy przypuszczają, że zanim ciało Aleksandra Wielkiego trafiło do Aleksandrii, najpierw przez pewien czas spoczywało właśnie w Sakkarze. Jeśli tak było, tłumaczyłoby to pojawienie się nowej nekropoli. Od początku trwania cywilizacji egipskiej marzeniem ludzi był bowiem pochówek w pobliżu faraona, czyli ucieleśnienia boga.
"Każdy grobowiec dostojnika egipskiego składał się z dwóch części. Jedna podziemna, do której wiódł szyb w skale o głębokości nawet 20 m. Na dnie, przeważnie po stronie zachodniej, wykuta była komora grobowa w której stał sarkofag" - mówi prof. Myśliwiec. Jak dodał, w przypadku ludzi bardzo zamożnych była to skrzynia kamienna, w przypadku innych - sarkofag drewniany lub nawet trzcinowy. Szyb prowadzący do komory grobowej był szczelnie wypełniony piaskiem i przykryty mastabą (z arabskiego <ławka>). To konstrukcja podobna do ściętej piramidy.
Ostatni sezon odbył się w listopadzie i grudniu 2008 roku. Była to czternasta kampania, ponownie zakończono interesującymi znaleziskami.
Podczas prac archeolodzy natrafili na pochówek, w którym znajdował się niewykończony sarkofag (3 m długości, 1,45 m szerokości i 1,45 m wysokości) ważący wraz z pokrywą około 26 ton, wykonany z białego wapienia. Z pewnością był to grób ważnej osoby, o czym świadczy zarówno lokalizacja, jak i wielkość grobowca i sarkofagu.
Między górnymi krawędziami sarkofagu a wiekiem znaleziono drewniane rolki. Po nich wsuwano wieko do niszy wykutej w skale za sarkofagiem i później stamtąd wysuwano, by przykryć sarkofag. Co ciekawe, zachowały się również drewniane płozy, na których spoczywał sarkofag. Były niezbędne przy manipulowaniu bryłą kamienną w czasie obróbki, jaką wykonywano już na dnie szybu. Sarkofag nigdy nie został jednak wykończony.
Drewniana rolka umieszczona między sarkofagiem a wiekiem. Pochówek z VI dynastii. Autor: Wojciech Wojciechowski, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
"Pochówek należy datować na schyłek Starego Państwa, bez wątpienia VI dynastię (2345 - 2181 lat p.n.e. - przyp. PAP). Miał należeć, gdyż nie mamy żadnej pewności, że kogoś tam pochowano, do jednego z najwyższych dostojników memfickich tego okresu. Niestety, zabytek nie jest inskrybowany (opisany-PAP)" - informuje prof. Myśliwiec. Badanie grobowca będzie kontynuowana w najbliższym sezonie.
Grób datowany na VI dynastię. Autor: Wojciech Wojciechowski, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
W innym badanym grobowcu, datowanym na późną VI dynastię (ok. 2100 lat p.n.e) naukowcy natknęli się na sarkofag wykonany z trzciny nilowej. Dotychczas na badanej przez Polaków nekropolii znaleziono ich dziesięć. - Podobnych sarkofagów nie znaleziono dotychczas na żadnej innej nekropoli tego okresu - zaznacza Prof. Myśliwiec. Stosowano długie wiązki trzciny. Wieka również wykonano z tego samego, organicznego surowca. Sarkofag pleciono w komorze grobowej, gdyż szyb wiodący do grobowca był po prostu za wąski na wprowadzenie tam gotowego sarkofagu. Wewnątrz grobowca znajdował się lniany całun. Ciało umarłego owinięto w liczne warstwy płótna. Wzdłuż szkieletu leżała drewniana laska świadcząca o wysokim statusie zmarłego.
Szkieletowy pochówek z okresu Starego Państwa złożony w trumnie z trzciny nilowej. Autor: Wojciech Wojciechowski, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Zawartość kolejnego grobowca datowanego na okres Starego Państwa była następną niespodzianką. Znaleziono ponad 100 gipsowych fragmentów, które po złożeniu przez konserwatorów okazały się tworzyć "płaszcz gipsowy", który niegdyś pokrywał ciało zmarłego. Odkryto także niemal kompletną maskę przedstawiającą mężczyznę. Oba znaleziska są unikalne w skali archeologii Egiptu.
"Rokrocznie przez pierwsze dwie godziny poranka pracujemy dosłownie w cieniu najstarszej piramidy egipskiej - faraona Neczericheta. Potem jesteśmy już zdani na łaskę i niełaskę egipskiego boga słońca Ra" - mówi prof. Myśliwiec. Wygląda na to, że jak dotąd był dla ekipy polskich specjalistów łaskawy. I oby taki pozostał.
Plakietki kartonażowe znalezione na nogach mumii z okresu ptolemejskiego. Autor: Wojciech Wojciechowski, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski
agt/bsz
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
