„Kortosfera”: z nauką do szkół, szpitali i domów dziecka

Fot. materiały prasowe
Fot. materiały prasowe

Nauki nie należy jedynie tłumaczyć – trzeba jej doświadczyć – podkreślają pracownicy Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Kortosfera. Centrum organizuje nie tylko wystawy i warsztaty, ale dociera także do szkół w mniejszych miejscowościach, szpitali i domów dziecka. Rozwija również programy wspierające naukowców w popularyzacji wiedzy.

Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Kortosfera jest tegorocznym finalistą konkursu Popularyzator Nauki w kategorii Instytucja. Kortosfera działa na rzecz popularyzacji nauki od 2022 r., a jej oficjalne otwarcie odbyło się 1 września 2023 r. Centrum łączy interaktywną wystawę z programem edukacyjnym i wydarzeniami popularyzatorskimi.

„Łączymy interaktywną wystawę z bogatym programem edukacyjnym i wydarzeniami popularyzatorskimi, a naukę wyprowadzamy także poza mury Centrum – do szkół, małych miejscowości, przestrzeni publicznej i na wydarzenia ogólnopolskie” – napisała w zgłoszeniu Monika Gadzińska z Kortosfery.

Jedną z najnowszych inicjatyw centrum jest projekt „Nauka bez granic”, skierowany do osób, które z powodu swojej sytuacji życiowej nie mogą odwiedzić centrum nauki.

W 2026 r. edukatorzy Kortosfery odwiedzili sześć domów dziecka i cztery szpitale, w tym dziecięcy oddział onkologiczny. Prowadzili tam zajęcia laboratoryjne, pokazy eksperymentów i prezentacje mobilnych wystaw edukacyjnych. Projekt realizowano we współpracy z Fundacją Dzieci Wdowy Józefa Grodzkiego. „Projekt pokazuje, że popularyzacja nauki nie musi czekać na odbiorcę – to nauka może przyjechać do niego” – zaznacza Monika Gadzińska.

Podobną ideę realizuje program „Kortosfera w szkołach”, dzięki któremu mobilne warsztaty i eksperymenty docierają do uczniów z miejscowości o ograniczonym dostępie do nowoczesnej edukacji. W edycji 2026/2027 zaplanowano bezpłatne zajęcia w 10 szkołach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego. Program ma przeciwdziałać wykluczeniu transportowemu i ekonomicznemu dzieci i młodzieży. „Każdego roku odwiedzamy kilkanaście szkół, docierając do uczniów ze sprzętem, eksperymentami i edukatorami” – podkreśla Gadzińska.

Działania te są częścią wieloletniego projektu „Po wiedzę z Kortosferą – popularyzujemy naukę”, realizowanego w latach 2025–2029. Jego wartość wynosi około 9,6 mln zł, a wśród zakładanych rezultatów jest dotarcie z inicjatywami popularyzatorskimi do co najmniej 179 tys. uczestników.

Nauka przez doświadczenie

Sercem Kortosfery jest wystawa stała obejmująca 140 interaktywnych eksponatów rozmieszczonych na pięciu kondygnacjach budynku. Zwiedzający mogą poznawać zagadnienia związane m.in. z przyrodą, żywnością, człowiekiem, energią i kosmosem.

Wystawę uzupełniają warsztaty, pokazy, zajęcia laboratoryjne i spotkania tematyczne przygotowywane przez edukatorów, popularyzatorów i naukowców.

„Stawiamy na naukę poprzez doświadczenie, eksperyment i zabawę, dbając jednocześnie o rzetelność merytoryczną. Naszą ofertę kierujemy do odbiorców w każdym wieku” – zaznacza Gadzińska.

Dla młodzieży szczególnie zainteresowanej nauką przygotowano Akademię Kortosfery – całoroczny program zajęć laboratoryjnych realizowany w czterech niezależnych semestrach. Uczestnicy poznają m.in. mikrobiologię, biologię komórki, chemię, technologię żywności, zoologię i genetykę.

Z kolei projekt „Młodzi w akcji”, oparty na metodzie nauki obywatelskiej, zakłada angażowanie uczniów w rzeczywiste badania prowadzone pod opieką naukowców UWM. Młodzież ma dzięki temu nie tylko poznawać wyniki badań, ale również uczestniczyć w ich prowadzeniu.

Od laboratoriów po wydarzenia plenerowe

Kortosfera organizuje także wydarzenia popularyzatorskie, które przyciągają tysiące uczestników. Jednym z największych są Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki, odbywające się co roku we wrześniu. W programie znajduje się około 200 wykładów, warsztatów, pokazów i wystaw, a wydarzenie gromadzi średnio 20 tys. uczestników.

W maju 2026 r. centrum zorganizowało pierwszą edycję pikniku naukowego „Olsztyn LOVE Nauka”, łączącego warsztaty, pokazy, prezentacje badań i wydarzenia kulturalne.

Kortosfera jest również gospodarzem Nocy Biologów, podczas której we współpracy z wydziałami UWM i partnerami edukacyjnymi przygotowuje eksperymenty i warsztaty. Dla dorosłych organizuje natomiast cykl „Noc Odkryć”, poświęcony trudnym i społecznie ważnym tematom przedstawianym z perspektywy nauki.

Centrum uczestniczy także w wydarzeniach organizowanych poza Olsztynem. W ramach trasy „Lato z Radiem i Telewizją Polską” jego edukatorzy odwiedzili łącznie 17 miast, prezentując mobilne strefy nauki i eksperymenty. Kortosfera jest obecna także na festiwalach i lokalnych piknikach naukowych.

„Skalę działalności pokazują liczby – w ciągu ostatniego roku sprzedaliśmy 160 tys. biletów. Jednocześnie rozwijamy współpracę z naukowcami i wydziałami UWM, szkołami oraz instytucjami naukowymi, kulturalnymi i publicznymi z całej Polski” – zaznacza Monika Gadzińska.

Naukowcy i popularyzatorzy

Kortosfera rozwija również działalność skierowaną do osób zajmujących się komunikacją naukową. W październiku 2026 r. rozpoczęła nabór do programu KortoMinds, którego celem jest wspieranie naukowców Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w popularyzacji ich badań.

Program przewiduje m.in. szkolenia z wystąpień publicznych i współpracy z mediami, prezentowanie sylwetek badaczy oraz ułatwianie kontaktów między naukowcami a szkołami, mediami i instytucjami poszukującymi ekspertów.

Centrum jest także miejscem spotkań środowiska popularyzatorów nauki. W 2025 r. gościło konferencję Stowarzyszenia Społeczeństwo i Nauka (SPiN), poświęconą zaufaniu do nauki, dezinformacji i wyzwaniom współczesnej komunikacji naukowej.

Edukatorzy i laboranci przygotowują materiały do mediów społecznościowych, przybliżając zagadnienia związane m.in. ze zdrowiem, żywnością, chemią i środowiskiem. Centrum przygotowuje także zajęcia nawiązujące do polskiej misji kosmicznej IGNIS i eksperymentów prowadzonych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Jak podkreślają przedstawiciele Kortosfery, celem tych działań jest nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także rozwijanie ciekawości i zachęcanie odbiorców do samodzielnego zadawania pytań.

„Chcemy, by z Kortosfery wychodziło się nie tylko z większą wiedzą, lecz przede wszystkim z większą ciekawością, odwagą do zadawania pytań i potrzebą dalszego odkrywania” – podkreśla Gadzińska.

Jak dodaje, „sukces popularyzacji nauki nie polega na tym, ile odpowiedzi przekazaliśmy, ale ile nowych pytań potrafiliśmy wzbudzić”.

Nauka w Polsce

wl/ agt/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera