Babie lato to nie tylko przędza unosząca się w powietrzu, ale przede wszystkim biologiczny mechanizm biernej lokomocji (aerodyspersji), który pozwala młodym pająkom przemieszczać się nawet na odległość kilkuset kilometrów – wskazała prof. Joanna N. Izdebska z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego.
Badaczka podała, że zjawisko to występuje na półkuli północnej przez cały rok, jednak najintensywniej przebiega od maja do października, osiągając szczyt na przełomie lata i jesieni.
- Nazwa „babie lato” dotyczy unoszącej się w powietrzu przędzy niektórych gatunków, a niekiedy także okresu, w którym zjawisko to występuje szczególnie intensywnie – wyjaśniła kierownik Katedry Zoologii Bezkręgowców i Parazytologii UG.
Jak dodała, w przypadku transportu powietrznego nić wytwarzają zazwyczaj młode osobniki o niewielkich rozmiarach.
Biolog zaznaczyła, że nić przędna powstaje z wydzieliny gruczołów przędnych uwalnianej przez kądziołki przędne i krzepnie w kontakcie z powietrzem.
- Jest cienka, bardzo elastyczna i ma najwyższą wytrzymałość mechaniczną wśród naturalnych włókien – może zwiększyć długość nawet o 40 proc. bez rozerwania się, a jej wytrzymałość jest dwukrotnie wyższa niż stali o tym samym przekroju – podkreśliła ekspertka.
Aby wykorzystać nić do przemieszczania się, pająk wspina się na podwyższenie i ustawia odwłok w górę, uwalniając przędzę, którą następnie unoszą prądy powietrza. Wśród czynników skłaniających te zwierzęta do aerodyspersji prof. Izdebska wymieniła m.in. poszukiwanie pokarmu lub partnera rozrodczego, unikanie przegęszczenia populacji oraz ochronę przed drapieżnikami i pasożytami.
W Europie zdolność do przemieszczania się w powietrzu wykazują m.in. przedstawiciele rodzin krzyżakowatych, kwadratnikowatych, osnuwikowatych, ślizgunowatych i omatnikowatych.
Gatunki ze strefy klimatu umiarkowanego i rejonów chłodniejszych wykazują silniejszą skłonność do aerodyspersji, co przekłada się na ich szerszy zasięg geograficzny w porównaniu z gatunkami tropikalnymi.
Profesor Izdebska wskazuje także na zróżnicowane strategie zimowania pająków. Część dorosłych osobników ginie jesienią po złożeniu jaj w chroniących przed mrozem kokonach, z których młode wylęgają się wiosną. Inne gatunki przeżywają zimę w stanie hibernacji pod korą lub w ściółce, a niektóre wytwarzają naturalne substancje obniżające temperaturę zamarzania płynów ustrojowych.
- Pająki synantropijne, związane z człowiekiem, zamieszkujące w stabilnych warunkach naszych domów, pozostają aktywne przez cały rok – zaznaczyła.
Jak dodała, osobniki żyjące w chłodniejszych pomieszczeniach, takich jak piwnice czy garaże, mają zimą spowolniony metabolizm i potrafią długo pościć w oczekiwaniu na przygodną zdobycz.(PAP)
pm/ bar/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.
