Zastosowany model jest bezpieczny i prowadzi do poprawy wskaźników świadczących o ciężkości choroby, w tym do obniżenia poziomu biomarkera powiązanego z uszkodzeniem komórek nerwowych oraz do wydajniejszej produkcji energii w komórkach.

Choroba Huntingtona jest rzadką, dziedziczną chorobą neurologiczną, która stopniowo niszczy komórki nerwowe odpowiedzialne za ruch oraz funkcje poznawcze i regulację emocji. Zdaniem współautora pracy Russella Wellsa, studenta czwartego roku medycyny na Oregon Health & Science University w Portland (Oregon, USA), można ją porównać do jednoczesnego występowania choroby Parkinsona (niekontrolowane ruchy tzw. pląsawicze, drżenie rąk i nóg), choroby Alzheimera (postępujące otępienie) i stwardnienia zanikowego bocznego, ALS (zmniejszenie napięcia mięśni).

Każde dziecko osoby z chorobą Huntingtona jest obarczone 50-procentowym ryzykiem odziedziczenia mutacji genetycznej odpowiedzialnej za rozwój tego schorzenia. Objawy zazwyczaj pojawiają się między 30. a 50. rokiem życia i nasilają się w ciągu kolejnych 10–25 lat.

Choć naukowcy od dziesięcioleci znają genetyczną przyczynę choroby Huntingtona, nie opracowano dotąd metod leczenia, które pozwoliłyby spowolnić lub zatrzymać jej postęp.

Wcześniejsze badania prowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, iż model diety polegający na stosowaniu krótszego okna żywieniowego w ciągu dnia (tzw. post przerywany) może aktywować szlaki komórkowe chroniące komórki mózgu. Naukowcy mieli jednak wątpliwości, czy takie podejście będzie bezpieczne dla osób z chorobą Huntingtona, u których problemem jest niezamierzona utrata masy ciała. Post przerywany sprzyja bowiem chudnięciu. „Kiedy Russell po raz pierwszy przedstawił mi ten pomysł, podeszłam do niego sceptycznie” – przyznała główna autorka badania, dr Amie Hiller z Oregon Health & Science University (OHSU).

Naukowcy z OHSU przeprowadzili jednak pilotażowe 12-tygodniowe badanie w grupie 20 dorosłych osób z chorobą Huntingtona we wczesnym stadium rozwoju. Uczestnicy wybrali przedział czasowy na spożywanie posiłków dostosowany do ich codziennego trybu życia - zazwyczaj od późnego ranka do wczesnego wieczora, ok. 6-8 godzin - i przestrzegali go przez 12 tygodni. Naukowcy zachęcali ich do utrzymania dotychczasowej kaloryczności diety oraz monitorowali ich masę ciała i bezpieczeństwo w trakcie trwania badania.

Okazało się, że osoby we wczesnym stadium choroby Huntingtona mogły bezpiecznie stosować krótsze okno żywieniowe w ciągu dnia. U uczestników badania nie odnotowano utraty masy ciała i masy mięśniowej. „Stwierdziliśmy, że pacjenci byli w stanie przestrzegać harmonogramu spożywania posiłków, utrzymać masę ciała i wykazali obiecującą poprawę w zakresie wskaźników nasilenia choroby Huntingtona - klinicznych i biologicznych” - skomentował Wells.

U pacjentów odnotowano średnią poprawę o 0,5 punktu wg powszechnie stosowanej skali oceny zaawansowania choroby Huntingtona (znanej jako złożona ujednolicona skala oceny choroby Huntingtona - cUHDRS). U osób we wczesnym stadium choroby wyniki zazwyczaj pogarszają się o około jeden punkt rocznie.

Ponadto, we krwi obniżył się - średnio o 13 proc. - poziom tzw. łańcuchów lekkich neurofilamentów, które uwalniają się w wyniku uszkodzenia komórek nerwowych. W chorobie Huntingtona poziom tego biomarkera zazwyczaj wzrasta wraz z postępem schorzenia.

„Zaobserwowaliśmy odwrócenie trendu, którego normalnie byśmy się spodziewali. Poziom łańcuchów lekkich neurofilamentów zazwyczaj rośnie w miarę postępu neurodegeneracji, jednak po trzech miesiącach odnotowaliśmy jego znaczny spadek. Jak na badanie pilotażowe, było to niezwykłe odkrycie” - ocenił Wells.

Badacze zbadali również funkcjonowanie mitochondriów w komórkach krwi uczestników badania. Mitochondria wytwarzają energię niezbędną komórkom do życia, a zaburzenia w produkcji energii są charakterystyczną cechą choroby Huntingtona. Po zastosowaniu postu przerywanego odnotowano u pacjentów poprawę w zakresie kilku wskaźników aktywności mitochondriów.

„Jedna z teorii zakłada, że post działa jak łagodny czynnik stresogenny, który pobudza komórki do tego, by funkcjonowały wydajniej. Jeśli komórki, w tym komórki mózgu, zaczną skuteczniej wytwarzać energię i radzić sobie ze stresem, mogą stać się bardziej odporne na proces chorobowy” – wyjaśnił Wells.

Ponieważ badanie objęło małą grupę uczestników i nie uwzględniało grupy porównawczej, autorzy pracy zastrzegli, by nie traktować uzyskanych wyników jako dowodu na to, że post przerywany spowalnia przebieg choroby Huntingtona. Konieczne będą zakrojone na szerszą skalę, randomizowane badania z grupą kontrolną, aby ustalić, czy zaobserwowane korzyści są rzeczywiste i utrzymują się długofalowo.

Mimo to badacze oceniają te wyniki jako szczególnie obiecujące, gdyż zastosowana interwencja jest stosunkowo prosta i mogłaby być dostępna dla wielu osób.

„Obecnie nie dysponujemy żadnymi terapiami modyfikującymi przebieg choroby Huntingtona. Jeśli przyszłe badania potwierdzą te ustalenia, może to stać się rozwiązaniem dostępnym dla ludzi - niezależnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji finansowej” - powiedziała Hiller.

Zespół badawczy stara się obecnie o fundusze na przeprowadzenie zakrojonego na szerszą skalę, randomizowanego badania klinicznego, które porównałoby model żywienia wykorzystujący post przerywany ze standardowymi nawykami żywieniowymi.

Zdaniem Wellsa badanie to stanowi istotny krok w kierunku opracowania praktycznych strategii, które mogłyby pomóc pacjentom, zanim objawy ich choroby staną się poważne i wyniszczające.

„Jedną z wyjątkowych cech choroby Huntingtona jest to, że niektórzy ludzie z wieloletnim wyprzedzeniem wiedzą, iż są nosicielami mutacji genetycznej. Stwarza to szansę na sprawdzenie metod interwencji, które mogłyby opóźnić wystąpienie objawów lub spowolnić postęp choroby. W przyszłości ważnym elementem takiej strategii mogą stać się rozwiązania dotyczące stylu życia, na przykład skrócenie okna żywieniowego” – podsumował badacz. (PAP)

jjj/ bar/