W komunikacie przesłanym PAP ERC poinformowała, że w drugiej i ostatniej rundzie grantów 136 beneficjentów otrzyma po 150 tys. euro na wsparcie badań nad praktycznym zastosowaniem lub wczesnym wykorzystaniem komercyjnym swoich wyników naukowych. Proof of Concept jest finansowany w ramach „Horyzontu Europa”, programu ramowego UE na badania naukowe i innowacje.

W tej rundzie programu przyznano grant również polskiemu projektowi, „Toward Autonomous Observatories” (AutObs). Jego kierownikiem jest prof. Grzegorz Pietrzyński, astronom pracujący w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN). Jak poinformowała ta instytucja, w projekcie biorą również udział: Mikołaj Kałuszyński, dr Marek Górski i Mirosław Kicia.

Celem projektu AutObs jest opracowanie nowatorskiego, profesjonalnego oprogramowania umożliwiającego autonomiczne, jednoczesne sterowanie wieloma teleskopami i instrumentami naukowymi. „Zastosowanie takiego rozwiązania może zwiększyć efektywność obserwacji astronomicznych nawet o 30 proc., poprawić jakość danych oraz znacząco obniżyć koszty operacyjne dużych projektów badawczych” – zaznaczono w komunikacie CAMK PAN. Zapleczem badawczym projektu AutObs jest Obserwatorium Cerro Murphy im. Rolfa Chini w północnym Chile, za którego funkcjonowanie odpowiada CAMK PAN.

– Nie istnieje jedna, formalna definicja obserwatoriów autonomicznych. Przedstawiona w opisie grantu koncepcja jest w dużej mierze naszą autorską wizją – powiedział cytowany w materiale prof. Pietrzyński. Badacz jest profesorem nauk ścisłych i przyrodniczych, laureatem dwóch wcześniejszych grantów ERC. Specjalizuje się w astronomii obserwacyjnej, badaniach gwiazd zmiennych i kosmicznej skali odległości.

Jak podano w komunikacie ERC, nagrodzone w drugiej rundzie projekty dotyczą m.in. wykorzystania zdjęć satelitarnych i sztucznej inteligencji do oceny szkód spowodowanych wojną albo nowych technik ultrasonograficznych. Inne badania są poświęcone m.in. sposobom ochrony budynków przed trzęsieniami ziemi, terapii serca inspirowanych biologią golców piaskowych albo metodom zmniejszania tarcia i zużycia maszyn.

Europejska komisarz ds. start-upów, badań naukowych i innowacji Ekaterina Zaharieva, cytowana w komunikacie, powiedziała: „Badania finansowane przez ERC bardzo często przynoszą odkrycia, które wykraczają poza przełomowe osiągnięcia naukowe. Stanowią fundament przyszłych ekosystemów innowacji w całej Europie”.

Z kolei przewodnicząca Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, prof. Maria Leptin, również cytowana w materiale, zaznaczyła: „Beneficjenci ERC badają granice wiedzy, kierując się ciekawością i ambicjami naukowymi. Dzięki tym grantom (…) wielu z nich będzie sprawdzać możliwości komercjalizacyjne lub potencjał społeczny swojej ciekawości. Stworzą podstawy dla przyszłych innowacji technologicznych i technologii społecznych, które będą napędzać postęp w Europie”.

W dwóch rundach programu Proof of Concept na 2025 r. oceniono w sumie 879 wniosków, dotacje dostało 300. Autorzy wybranych projektów będzie pracować w 23 państwach członkowskich UE i krajach stowarzyszonych. Najwięcej projektów zostanie zrealizowanych w Niemczech (51 grantów), Hiszpanii (42), Włoszech (33) i Wielkiej Brytanii (31).

European Research Council (ERC) to powstała w 2007 r. organizacja wspierająca innowacyjne, przełomowe badania naukowe w Europie. Agencja co roku ogłasza konkursy dla młodych naukowców (Starting Grants i Consolidator Grants) i dla doświadczonych badaczy (Advanced Grants). Przyznawane są również Synergy Grants (dla zespołów 2-4 liderów) oraz Proof of Concept Grants (na komercjalizację). Budżet ERC na lata 2021-2027 wynosi 16 mld euro.

Jak podano na stronie rady, od 2007 r. do tej pory ERC przyznała we wszystkich programach finansowanie prawie 18 tys. projektów i ponad 10 tys. naukowców z 85 krajów. Granty ERC na sumę ponad 181 mln euro otrzymało 101 polskich projektów. (PAP)

Nauka w Polsce

abu/ zan/