W środę w Pałacu Prezydenckim odbyła się po raz pierwszy od zaprzysiężenia prezydenta Karola Nawrockiego uroczystość wręczenia nominacji profesorskich. Prezydent Nawrocki zapowiedział, że kolejne nominacje profesorskie zostaną wręczone za miesiąc, a w ciągu roku planuje podpisać kilkaset nominacji.

Wśród nominowanych na początku stycznia 112 profesorów nie znalazł się dr hab. Michał Bilewicz, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW. Jego badania dotyczą m.in. postaw antysemickich w polskim społeczeństwie, uprzedzeń i mowy nienawiści. Badacz od niemal 7 lat czeka na nominację profesorską.

Droga do profesury Bilewicza rozpoczęła się w styczniu 2018 r., kiedy to Rada Wydziału Psychologii UW rozpoczęła postępowanie o nadanie mu tytułu naukowego. Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów (obecnie jest to już Rada Doskonałości Naukowej) powołała pięcioro recenzentów, którzy wystawili Bilewiczowi bardzo pozytywne recenzje. Wniosek komisji o nadanie Bilewiczowi tytułu profesora trafił do Kancelarii Prezydenta 15 stycznia 2019 r.

Po latach oczekiwania na nominację dr hab. Bilewicz poskarżył się do sądu administracyjnego na „przewlekłość postępowania” Kancelarii Prezydenta w sprawie nadania mu tytułu profesora. 15 października 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał Bilewiczowi rację w sporze z prezydentem Andrzejem Dudą. Była to już ostatnia instancja. Ówczesny prezydent miał miesiąc na rozpatrzenie decyzji NSA. Prezydent Andrzej Duda nominacji profesorskiej Bilewiczowi nie podpisał.

W maju ub.r., w wywiadzie dla Kanału Zero, Andrzej Duda tłumaczył, że jego zdaniem Bilewicz prowadzi „wątpliwie naukową działalność, po prostu działalność antypolską, oczernia Polskę i Polaków”, a proces jego kwalifikacji profesorskiej był w „ogromnym stopniu pozbawiony obiektywizmu”.

Zaprzysiężenie nowego prezydenta RP mogło przynieść zmianę podejścia do uczonego. Na razie jednak nie ma wiadomości o nominacji.

„Trudno mi to skomentować” – oświadczył w styczniu br. dla PAP prof. Bilewicz. I dodał, że brak nominacji oznaczać może, że „kolejny Prezydent RP stawia się ponad prawem i nie wykonuje jednoznacznego wyroku NSA”.

Za Michałem Bilewiczem, jak też za socjologiem Walterem Żelaznym z Uniwersytetu w Białymstoku (który również od kilku lat czeka na rozpatrzenie wniosku o nadanie tytułu profesora), wstawiał się Rzecznik Praw Obywatelskich.

Jak argumentował RPO, ustawa nie przewiduje merytorycznego badania wniosku przez Prezydenta – ocena dorobku kandydata odbywa się bowiem na etapie poprzedzającym jego decyzję.

W postępowaniu Centralna Komisja powołuje pięciu recenzentów o międzynarodowej renomie, których kompetencje muszą odpowiadać wymogom ustawowym. Ponadto weryfikacja kandydata dokonywana jest przez radę właściwej jednostki organizacyjnej, która podejmuje uchwałę popierającą wniosek o nadanie tytułu profesora, oraz przez CKST, która przedstawia bądź nie kandydata do tytułu profesora i składa do Prezydenta RP wniosek o nadanie tytułu.

Postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora, jako ostatnie z postępowań o awans naukowy, wieńczy ścieżkę kariery naukowej. Osoby z tytułem profesora (profesorowie belwederscy) mają zapisane w ustawie wyższe minimalne wynagrodzenie niż osoby zatrudnione jako profesorowie nadzwyczajni.

PAP zwróciła się do Kancelarii Prezydenta RP z pytaniem w sprawie nominacji Michała Bilewicza. Do czasu publikacji depeszy nie uzyskaliśmy odpowiedzi. (PAP)

lt/ bar/ mhr/